Filosofische bestuurskunde

Mijn werk als promotieonderzoeker (en eerder ook als docent) aan de afdeling Bestuurswetenschap & Politicologie van de Vrije Universiteit Amsterdam is het best te typeren als ‘filosofische bestuurskunde’. Ik stel filosofische vragen en gebruik het ‘gereedschap’ van vooral de sociale en politieke filosofie om bestuurskundige problemen te verdiepen, te verhelderen en zo mogelijk van antwoorden te voorzien.

Momenteel werk ik concreet aan:

  • Proefschrift over maakbaarheidsdenken in bestuur en beleid (najaar 2019);
  • Essaybundel als Liber Amicorum voor Hans Boutellier (oktober 2019);
  • Themanummer ‘kritische bestuurskunde’ voor vaktijdschrift Bestuurskunde (begin 2020).

Hieronder geef ik een impressie van mijn werk in de ‘filosofische bestuurskunde’ tot nu toe.

Maakbaarheid

Mijn proefschrift gaat over de rol van maakbaarheidsdenken in laatmodern bestuur en beleid. Het is zowel bedoeld als bijdrage aan het publiek debat over beleidsambities als een poging de ‘grondslagen’  van de bestuurskunde te verrijken. Deel 1 van het boek is een verdieping van de probleemdiagnose dat we te maken hebben met hardnekkig en problematisch maakbaarheidsdenken. BabelDeel 2 is een verkennende uitwerking van een alternatieve filosofie van bestuur en beleid voorbij de maakbaarheid. Daarvoor sluit ik aan bij noties die momenteel volop in de belangstelling raken: sociale praktijken, deugden van gematigdheid en bescheidenheid en de figuur van de ambachtsman. Ik zal dit een ‘metamodern’ perspectief op bestuur en beleid noemen.

Deze publicaties van mij zijn verwant aan mijn proefschrift:

Kritische bestuurskunde

De universitaire cultuur waarin ik mijn promotieonderzoek begon was (en is) druk met reflectie op de vraag ‘waartoe is de universiteit op aarde’? En ondertussen maakt mijn vakgebied de balans op waar ze na veertig jaar staat. Bestuurskundigen signaleren eenzijdigheid in de ontwikkeling van de discipline. Bovendien loopt de bestuurskunde ook als gevolg van de  crisis van de maakbaarheid vast, ze is daar immers medeleverancier van.

Tegen deze achtergronden is het voor mij vanzelfsprekend me ook met de vraag te engageren: wat voor bestuurskunde is nodig in  onze laatmoderne tijd? Het antwoord daarop is wat mij betreft een ‘kritische bestuurskunde’. Dat is bestuurskunde waar niet instrumentele kennis en (economische) nuttigheid maar reflectieve kennis en normatieve oordeelsvorming centraal staat, samen met meer betrokkenheid op het publieke debat.

Bijdragen tot dusver:

  • Initiatief tot een nieuw panel in 2018, getiteld Explorations in Public and Critical Public Administration op de jaarlijkse conferentie van de Nederlandse Bestuurskunde, The Netherlands Institute for Governance (NIG). Samen met collega’s Lars Dorren (Antwerpen) en Willem Trommel (Amsterdam).
  • Workshop in 2016, getiteld Waar blijft het sociale? over de eigenheid van sociale wetenschappen en als doorbreking van de dichotomie alfa/beta, tijdens VU-conferentie over ‘Het idee van de universiteit’ , met Eelco van Wijk (Amsterdam).

Levensbeschouwing en moraliteit

geloven-in-het-publieke-domeinNaast mijn proefschrift en in de geest van een kritische bestuurskunde houd ik me ook graag bezig met de rol van moraal en levensbeschouwing in relatie tot beleid en bestuur – iets wat nogal een blinde vlek is in de bestuurskunde. Ik onderzoek graag hoe meer aandacht kan komen voor deze normatieve kant en wat levensbeschouwelijke inzichten dan precies kunnen bijdragen. De traditie waaruit de VU is ontstaan is daarbij een inspiratiebron voor mij.

Publicaties tot zover:

  • Robert van Putten, Patrick Overeem & Ronald van Steden (2019, nog te verschijnen) ‘Where Public Theology and Public Administration Meet. Reflections on Jurgen Habermas’ Post-Secular Turn’, International Journal of Public Theology.
  • Ronald van Steden, Robert van Putten & Jan Hoogland, ‘Security Networks. Applying the Normative Practice Approach to Nodal Governance Theory’. In The Normative Nature of Social Practices and Ethics in Professional Environments. (nog te verschijnen, 2019).
  • Robert van Putten & Ronald van Steden, ‘Normatieve dynamiek in netwerken’, in Het probleem samenwerking. Duiden en verbinden: ironische uitwegen voor vastgelopen samenwerking (redactie Bannink & Bosselaar), Amsterdam: Boom bestuurskunde, 2018, p.145-159.
  • Robert van Putten, ‘Sphere Sovereignty in Late-Modern Society and Social Theory‘, paper gepresenteerd op de Internationale Conferentie Christelijke Filosofie, Leuven 2016.

Debat participatiesamenleving

Vooral in de periode 2012-2015 ben ik intensief met de thematiek van de ‘participatiesamenleving’ bezig geweest. Mijn masterthesis bestuurskunde was af op het moment dat de koning dit begrip noemde in de Troonrede. Ik onderzocht wat een passende invulling kon zijn van ‘vermaatschappelijking’ van publiek bestuur. Mijn onderzoek is grotendeels een sociaal-filosofische analyse naar de huidige manier van samenleven. Op basis daarvan heb ik een ideaaltypisch perspectief geformuleerd: coöperatief maatschappelijk organiseren.

220px-CO-OP_sign_Hendriklaan_Roermond

Enkele hoofdlijnen verschenen ook als blog op socialevraagstukken.nl. Voor het Wetenschappelijk Instituut van de ChristenUnie heb ik er vervolgens een politieke vertaalslag aan gegeven. Daarnaast heb ik ook mijn masterthesis filosofie aan dit thema gewijd; daarin stelde ik het begrip ‘publieke zaak’ centraal en haalde ik inspiratie uit het werk van denkers als Arendt, Habermas en Dewey.

Centrale publicaties:

  • ‘(On)mogelijke routes voor ‘meer samenleving’. Kritische reflectie en passend perspectief’, in G.J. Buijs & J. Hoogland (red.) Ontzuilde bezieling. Transformatie van burgers en maatschappelijke organisaties, (Amsterdam: Boom, 2016), p.109-121
  • De publieke zaak als gedeelde zaak. Een politiek-filosofische studie naar ‘het publieke’ en de verhouding tussen overheid en burgers in de publieke zaak. Rotterdam: EUR, masterthesis filosofie, 2015, 78 pagina’s
  • ‘Coöperatief maatschappelijk organiseren’, in B. Tensen (red.) Met hartelijke groet, de nieuwe generatie. Jonge denkers over hoe het anders moet(Den Haag: Jong SMO, 2015) [e-book], p.8-15
  • Coöperatiemaatschappij. Solidariteit organiseren in de eenentwintigste eeuw (Amsterdam/Amersfoort: Buijten & Schipperheijn/Wetenschappelijk Instituut ChristenUnie, 2014), 96 pagina’s, met Wouter Beekers
  • Contouren van samenlevingsherstel. De opkomst van een cultuur van connectiviteit en cooperativiteit in de laatmoderne tijd’, Radix 40(3) (2014), 147-161
  • De vierde weg. Een onderzoek naar de herordening van het maatschappelijk organiseren en een ontwerp van een alternatief. Amsterdam: VU, masterthesis bestuurskunde, 2013, 92 pagina’s
  • ‘Terug naar de samenleving. De herontdekking van de samenleving en de herordening van maatschappelijke verantwoordelijkheid’, Zicht 2013 nr. 1

Conferenties en workshops

Aan onderstaande conferenties en workshops heb ik deelgenomen en een bijdrage geleverd met een paper.

Annual Conference of the Netherlands Institute for Governance 1-2 nov. 2018
Leiden University, Campus Den Haag
Co-chair & presenter panel (met Willem Trommel en Lars Dorren) 
'Explorations in Public and Critical Public Administration' 

Invited Workshop 'Successful Public Governance', 1-3 maart 2017
Utrecht School of Governance, Utrecht University
Participant/memo ‘Do we need another round of social engineering?’

Symposium 'het idee van de universiteit', 9 november 2016
Abraham Kuyper Center, Vrije Universiteit Amsterdam
Workshop (met Eelco van Wijk) ‘Waar blijft het sociale? De sociale 
wetenschappen en de sociale opdracht van de universiteit’ 

International Conference Christian Philosophy, 16-19 augustus 2016
Evangelische Theologische Faculteit Leuven, Belgium
Participant/paper presentation ‘Sphere Sovereignty in late-modern society 
and social theory’

Workshop Normatieve Praktijken Model, 13 oktober 2015
Faculteit der Wijsbegeerte, Vrije Universiteit Amsterdam
Participant/paper presentatie 'practice theories as building blocks 
for modest governance’

Mijn onderwijs

Als docent heb ik geparticipeerd in zowel de masteropleiding Bestuurskunde als in de bacheloropleiding Bestuur- en Organisatiewetenschap in de rollen van uitvoerend docent, (thesis)begeleider, beoordelaar en vakcoördinator. Hieronder een overzicht. Vakbeschrijvingen kunnen hier nagezocht worden.

Hoorcollegevak 'Beleid en Management'
Thema: kritische reflecties op laatmoderniteit, maakbaarheid en bescheidenheid
Master Bestuurskunde, blok 1
Collegejaar: 2015, 2016, 2017, 2018

Seminar 'Maatschappelijke Organisaties in Transitie'
Thema: sociaal-filosofische analyses civil society domein
Master Bestuurskunde, blok 2
Collegejaar: 2016, 2017, 2018

Seminar 'Openbaar bestuur & kennis'
Thema: praktische kennis, democratisch professionalisme (mijn bijdrage)
Master Bestuurskunde, blok 4
Collegejaar: 2016, 2017

Begeleiding Masterthesis
Thema: theorieën over professionele sociale praktijken 
Master Bestuurskunde, blok 3-6
Collegejaar 2018 

Werkcollegevak 'Bachelorwerkgroep 1'
Thema: academische vaardigheden & klassieke teksten bestuurskunde 
Bachelor Bestuur- en Organisatiewetenschap jaar 1, blok 1
Collegejaar 2015, 2016

Werkcollegevak 'Oefening bestuur, beleid en organisatie'
Thema: onbedoelde gevolgen, maakbaarheid, laatmoderniteit
Bachelor Bestuur- en Organisatiewetenschap jaar 2, blok 6
Collegejaar 2016

Begeleiding Bachelorthesis
Thema: religie in publiek domein en openbaar bestuur 
Bachelor Bestuur- en Organisatiewetenschap jaar 3, blok 5-6
Collegejaar 2015, 2017